Viêm mũi họng cấp là viêm cấp tính niêm mạc vùng mũi và họng, thường kết hợp với viêm Amidan, VA,…
Bệnh thường do virus gây ra và thường sẽ tự khỏi sau 7 – 10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên một số trường hợp bội nhiễm vi khuẩn và phải được điều trị để tránh các biến chứng.
1- Nguyên nhân
Viêm mũi họng cấp thường phổ biến vào mùa lạnh, khi thời tiết thay đổi, khởi đầu là một nhiễm virus, sức đề kháng giảm sút dưới tác dụng của các độc tố, tạo điều kiện cho bội nhiễm vi khuẩn như liên cầu, phế cầu,…. ( là các vi khuẩn nằm vùng có sẵn trong mũi họng) có thể lây lan trong cộng đồng từ nước bọt, nước mũi, khi nói hay hắt hơi,….
Viêm mũi họng đỏ cấp: Có thể do vi khuẩn hoặc virus
- Do vi khuẩn: Chiếm 20 - 40% tổng số viêm mũi họng, bao gồm:
- Do virus: Chiếm 60 – 80 %, gồm:
Viêm mũi họng loét: Chiếm khoảng 5%
- Thường bị một bên như viêm họng cấp săng giang mai
- Bị hai bên như viêm họng do các bệnh về máu ( bệnh bạch cầu cấp,…)
- Viêm họng có giả mạc như viêm họng bạch hầu,…
Viêm mũi họng cấp thường gặp vào mùa lạnh, khi thời tiết thay đổi
2- Cách triệu chứng của viêm mũi họng cấp
- Trẻ có thể sốt: Có thể chỉ sốt vừa 38 – 39 độ C, nhưng cũng có khi sốt cao 40 độ C ở trẻ em, gai rét , đau đầu, đau mình mẩy, chán ăn, mệt mỏi,….
- Nuốt đau, đau lan lên tai, ho kích ứng, ho khan sau chuyển sang ho đờm, giọng nói mất trong hoặc khàn nhẹ,…
- Kèm theo các biểu hiện ở mũi như: hắt hơi, ngạt mũi, chảy dịch mũi. Dịch mũi lúc đầu trong sau đục dần, chuyển vàng xanh,..
- Trẻ mệt mỏi nên hay quấy khóc, ăn kém, bú kém
Bác sĩ thăm khám sẽ thấy:
Nếu trẻ bắt đầu có dấu hiệu bị ngạt mũi nhẹ, dịch mũi còn lỏng thì có thể lau rửa mũi cho trẻ bằng khăn mềm. Trường hợp dịch mũi đặc, có kèm nhiều gỉ mũi thì nên nhỏ 2 – 3 giọt nước muối sinh lý vào mỗi bên mũi, đợi một lúc cho nước muối ngấm vào, làm mềm rỉ mũi rồi có thể nhẹ nhàng dùng tay day day hai bên cánh mũi bé để gỉ mũi mềm và bong ra, dùng tắm bông hoặc khăn mềm lau đi.
Nếu dịch mũi của trẻ tiết ra quá nhiều và đặc, có thể cần dùng dụng cụ hút mũi để hút cho trẻ. Tuy nhiên, lưu ý không nên lạm dụng dụng cụ hút mũi vì cách này có thể tạo áp lực, gây tổn thương niêm mạc mũi. Tuyệt đối không được dùng miệng của người lớn trực tiếp hút mũi dãi cho trẻ vì không đảm bảo vệ sinh, thậm chí còn lây thêm vi khuẩn từ miệng sang cho trẻ.
Sau khi dùng khăn giấy mềm lau mũi, dãi thì vứt bỏ ngay. Không nên dùng khăn xô trở mặt khăn và dùng lại khăn cũ vì vi khuẩn/virus vẫn bám lại trên khăn. Lưu ý: khi trẻ bị viêm mũi họng có thể dùng nước muối sinh lý để rửa mũi, súc họng cho trẻ nhưng phải theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Có thể cho trẻ dùng thuốc co mạch theo chỉ định của bác sĩ.
4- Cách điều trị và chế độ ăn của trẻ bị viêm mũi họng cấp
-Dùng kháng sinh khi có bội nhiễm hoặc bằng chứng nhiễm khuẩn ( nếu có kết quả kháng sinh đồ thì càng tốt), hạ sốt, giảm đau, kháng viêm, súc họng, nhỏ mũi co mạch, chống dị ứng,…
* Chế độ ăn:
- Cho trẻ ăn những loại thức ăn giàu dinh dưỡng, mềm, dễ tiêu, dễ nuốt.
- Cho trẻ ăn theo nhu cầu, nên chia nhiều bữa trong ngày và số lượng mỗi bữa nên ít hơn bình thường, không ép trẻ ăn hết phần thức ăn mà cha mẹ đã chuẩn bị.
- Có thể dùng quất hấp mật ong, hoa hồng hấp đường, gừng, chanh cho trẻ uống để chữa ho theo phương pháp dân gian, chú ý vệ sinh khi chế biến.
5- Hướng dẫn chăm sóc trẻ bị viêm mũi họng cấp
- Giữ ấm cơ thể, nhất là cổ, ngực, gan bàn chân.
- Nên tắm bằng nước ấm trong phòng kín gió.
- Chườm ấm cho trẻ khi sốt vừa. Kết hợp dùng thuốc hạ sốt nếu trẻ sốt cao >=38.5 độ C
- Mặc quần áo mỏng, thoáng. Ở phòng thoáng mát, thông gió, không đóng kín cửa.
- Tránh bụi, khói thuốc lào, thuốc lá, các đồ ăn lạnh, nước đá....
- Vệ sinh mũi sạch: Dùng nước muối sinh lí nhỏ mũi hoặc nước muối biển dạng phun sương xịt mũi (ngâm ấm nếu trời lạnh). Dùng ống hút 2 đầu để hút sạch dịch mũi. Nên làm ngày 3-4 lần.
- Vệ sinh họng sạch: Súc họng bằng nước muối sinh lí, dung dịch xúc họng.
Cần giữ ấm cơ thể, đeo khẩu trang cho trẻ để phòng tránh viêm họng cấp
6- Khi nào cần đưa trẻ đi khám tại cơ sở y tế?
- Sốt cao khó hạ, sốt kéo dài
- Ho nhiều.
- Khò khè, khó thở.
- Quấy khóc nhiều.
- Li bì, bỏ chơi.
