Trò chơi dân gian không chỉ đơn thuần là những trò vui tiêu khiển cho trẻ nhỏ dịp xuân về. Đây còn là "bầu trời xanh" mang sắc thái riêng, chứa đựng những nét đẹp văn hóa giá trị đặc trưng truyền thống dân tộc Việt Nam. Tại trường Mẫu giáo Số 10 các bé được các cô giáo tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian trong dịp chào đón xuân Quý Mão 2023
Trò chơi dân gian dành cho trẻ chứa đựng cả một nền văn hóa độc đáo, giàu bản sắc dân tộc Việt Nam. Trò chơi dân gian có sức lôi cuốn mạnh mẽ và vô cùng bổ ích với trẻ, giúp trẻ rèn thể chất, trí tuệ và tình yêu thương bạn bè, gia đình, quê hương và đất nước. Trò chơi dân gian như dòng sữa mẹ nuôi lớn tâm hồn trẻ thơ. Là nhịp cầu kết nối giữa trí tuệ và cảm xúc. Thông qua trò chơi dân gian với các hình thức là câu ca dao, đồng dao, trẻ có thêm "bầu trời" mới thỏa sức phát triển mạnh mẽ về ngôn ngữ.
Với tính chất trò chơi là sự nhanh nhạy, khéo léo, tính toán hợp lý, logic giúp phát triển nhận thức cho trẻ. Muốn đạt được kết quả tốt trong quá trình chơi, yêu cầu trẻ phải có tinh thần đồng đội, tương thân tương ái, hỗ trợ lẫn nhau qua đó giúp việc phát triển tình cảm thẩm mỹ và tình cảm đạo đức cho trẻ, trò chơi dân gian còn góp phần giúp trẻ hiểu hơn về quy tắc chuẩn mực, hành vi của xã hội. Dưới đây là 10 trò chơi dân gian mang đậm nét văn hóa, truyền thống dành cho trẻ vào dịp Tết đến xuân về thường được các cô giáo tổ chức cho các bé tại trường Mẫu giáo Số 10:
Người chơi đầu tiên bốc quan trong một ô tùy theo sự tính toán của mình rồi rải vào mỗi ô một viên theo chiều đi bên phải hoặc bên trái cho đến hết lượt. Khi rải hết quân trên tay đến đâu lại bốc quan của ô kế tiếp mà rải. Nếu rải đến ô cuối cùng mà gặp ô tiếp đến là ô cái thì không được rải nữa mà phải nhường quyền cho người đối diện chơi.
Nếu rải đến ô cuối cùng mà gặp ô tiếp đến là ô trống thì được quyền ăn những ô tiếp liền của ô trống này. Nếu tiếp đến theo ô vừa ăn là ô trống và liền kề lại là ô có quân thì người chơi lại được ăn liên tục một ô nữa (kế ô cái), có thể ăn 1 lúc liên hoàn nhiều ô nếu biết tính toán cánh đi thông minh. Lần sau chơi, có thể tăng số quân chơi của từng ô nhỏ: 3,4,5 quân 1 ô.
Mỗi người chơi được sở hữu 5 ô chữ nhật nhỏ trước mặt mình, chỉ được quyền di chuyển những quân trong ô của mình, không được bốc quân trong ô cái để đi, mỗi lần đặt vào ô một quân. Ván chơi kết thúc khi 2 ông quan bị ăn hết (không còn ô cái). Ai ăn được nhiều quan là thắng.
Chia trẻ làm 2 phe (số người bằng nhau) đứng đối diện trước vạch mốc, mỗi phe đếm số thứ tự (đếm to cho đối phương biết). Chọn 1 cháu làm trưởng trò khiển cuộc chơi. Trưởng trò gọi 1 số (ví dụ gọi số 2), hai cháu cùng số 2 chạy thật nhanh lên vị trí cắm cờ. Hai trẻ rình nhau, chờ cho đối phương sơ hở để chớp thật nhanh cờ rồi chạy về đội của mình.
Nếu để cho đối phương chạy theo chạm vào người của mình sẽ không được tính điểm. Nếu đối phương không đập vào người của mình thì được tính điểm. Nếu để cho đối phương chạy theo chạm vào người của mình sẽ không được tính điểm. Trưởng trò tiếp tục gọi số khác. Hết thời gian quy định phe nào được nhiều điển thì thằng cuộc.
Mỗi đội đứng một bên, đối diện với nhau qua vạch ranh giới, chọn một trẻ khỏe nhất đứng đầu hàng, các trẻ đứng sau cùng nắm tay vào dây để kéo, chân đứng ở tư thế chân trước, chân sau hơi choãi nhưng chắc chắn, hai đội đứng thành hàng dọc.
Khi có hiệu lệch của người điều khiển thì hai đội bắt đầu dùng sức kéo, đội nào kéo được đối phương qua khỏi vạch ranh giới thì đội đó thắng. Toàn đội phải biết hợp lực lại để có được sức mạnh tổng hợp.
4.Bịt mắt bắt dê
Trẻ chơi trò oẳn tù tì để chọn một người điều khiển, 1 “người bắt dê”, một người làm “dê”, các trẻ còn lại cầm tay chạy thành vòng tròn. Người làm dê phải luôn miệng kêu “be, be, be” và né người bắt dê. Người bắt dê lắng nghe tiếng dê kêu ở đâu và phán đoán xem hướng dê đang chạy để đuổi bắt, đến khi bắt được dê thì đổi vị trí cho nhau.
Người bắt dê và dê không được chạy ra khỏi vòng. Nếu sau một thời gian không bắt được dê thì coi như dê thắng, chọn người khác vào làm dê.
5.Trò chơi ném lon
Kẻ vạch đích, đặt lon tại 1 điểm cách vạch xuất phát đích khoảng 2 – 3 m (tùy theo khả năng của trẻ ném được xa đến đâu để giáo viên đặt lon vào vị trí đó, sau đó lần lượt gọi từng trẻ lên đứng trước vạch và dùng dép hoặc bóng để ném vào lon, nếu lon đổ là thắng
Dùng trò “Oẳn tù tì” để chọn bạn làm “Thầy thuốc”. Thầy thuốc ngồi hoặc đứng một chỗ trên sân chơi, số người chơi túm áo nhau (hoặc ôm ngang bụng nhau) thành một hàng dọc làm rồng rắn, đứng đối diện với thầy thuốc.
Rồng rắn đi vòng vèo trước mặt thầy thuốc, vừa đi vừa hát
Rồng rắn lên mây
Có cây núc nắc
Có nhà khiển binh
Thầy thuốc có nhà hay không?
Thầy thuốc đáp: Thầy thuốc không có nhà nha
Rồng rắn lại đi lượn vòng vèo, hát lại đoạn trên.
T hầy thuốc đáp: Thầy thuốc có nhà, mẹ con rồng rắn đi đâu?
Rồng rắn đáp: Đi lấy thuốc cho con
Thầy thuốc đáp: Con lên mấy?
Rồng rắn đáp: Con lên một
Thầy thuốc đáp: Thuốc không ngon
Rồng rắn đáp: Con lên hai
Thầy thuốc đáp: Thuốc không ngon
Rồng rắn đáp: Con lên ba
Thầy thuốc đáp: Thuốc ngon vậy, cho xin khúc đầu.
Rồng rắn đáp: Những xương cùng xẩu
Thầy thuốc đáp: Xin khúc giữa
Rồng rắn đáp: Chẳng ngon tí nào
Thầy thuốc đáp: Xin khúc đuôi
Rồng rắn đáp: Tha hồ thầy đuôi
Đến đây thì thầy thuốc tìm mọi cách để đuổi bắt đuôi rắn (tức người đứng cuối cùng của hàng). Rồng rắn thì cố chạy. Người đứng đầu cố cản thầy thuốc, các bạn trong hàng thì cố luồn lách để bảo vệ bạn cuối cùng. Cứ thế vừa chơi vừa hò reo vui vẻ đến khi một bên thua thì nghỉ chơi tiếp lần khác.
Khi đến câu cuối cùng ‘Tha hồ thầy đuổi”, thầy thuốc mới được đuổi bắt rồng. Nếu thầy thuốc đập vào đuôi rồng thì rồng rắn thua. Nếu rồng rắn bị đứt khúc hoặc bị ngã thì rồng rắn cùng thua.
Đặt các vòng tròn làm ao (tuỳ theo số lượng người chơi để có nhiều hay ít vòng tròn). Trẻ chơi đứng trong vòng tròn quay mặt vào nhau và đọc lời đồng dao:
Thả đỉa ba ba
Chớ bắt đàn bà
Phải tội đàn ông
Cơm trắng như bông
Gạo tiền như nước
Đổ mắm đổ muối
Đổ chuối hạt tiêu
Đổ niêu nước chè
Đổ phải nhà nào
Nhà đấy phải chịu.
Cứ đọc 1 câu lại chỉ vào một bạn. Tiếng cuối cùng rơi vào ai thì bạn đó phải làm "đỉa". “Đỉa” phải chạy đuổi bắt người qua ao. Nếu chạm được vào ai thì coi như bị chết, phải làm đỉa thay, trò chơi lại tiếp tục.
Mỗi đội xếp thành hàng dọc. Trẻ thứ nhất đứng vào trong bao bố, hai tay cầm lấy miệng bao. Khi người điều khiển có lệnh xuất phát thì trẻ thứ nhất của mỗi đội cầm miệng bao bắt đầu nhảy về phía đích rồi quay về điểm xuất phát.
Trong lúc trẻ thứ nhất bắt đầu nhảy thì trẻ thứ hai đứng sẵn trong bao bố khác chờ cho trẻ thứ nhất về đến vạch xuất phát thì sẵn sàng nhảy tiếp luôn. Trò chơi tiếp tục cho đến người cuối cùng của đội. Đội nào về đích trước là đội thắng cuộc.
9.Chơi chuyền
2 trẻ ngồi quay mặt vào nhau và dùng 10 que tre làm chuyền, 1 que dài hơn để rải chuyển, trẻ dùng trò “Oẳn tù tì” để chọn người chơi trước. Khi chơi trẻ dùng bóng tung lên cao, khi bóng lên cao thì trẻ phải dùng tay để nhặt lấy 1 que chuyền rồi bắt bóng, cứ như vậy cho đến khi lấy được hết que chuyền mà bóng không rơi xuống đất là thắng. Nếu để bóng rơi xuống đất thì mất lượt chơi.
10. Trò chơi gắp cua bỏ giỏ
Cho trẻ ngồi theo nhóm trên sàn nhà, rải những viên sỏi (làm cua) vào giữa nhóm, trẻ dùng 2 ngón tay trỏ để gắp các viên sỏi (cua) bỏ vào giỏ, còn các ngón khác của 2 bàn tay nắm chặt vào nhau. Hết thời gian chơi, mỗi nhóm bỏ sỏi ra đếm xem gắp được bao nhiêu, đội nào gắp được nhiều hơn là thắng.
